By Haresh B. Jhala

પરાગ જોબનપુત્રાની સફર દર્શાવે છે કે દરેક સ્થાપકે કઈ કિંમત ચૂકવવી પડે છે.

મોટાભાગના લોકો માને છે કે ઉદ્યોગસાહસિકતાની શરૂઆત એક સારા વિચાર, મૂડી અથવા બિઝનેસ પ્લાનથી થાય છે.

પરંતુ 53 વર્ષીય પરાગ જોબનપુત્રા આ વાત સાથે સહમત નથી.

IIndipro Dynamics Pvt. Ltd. ના સહસ્થાપક અને CEO પરાગ જોબનપુત્રાએ ફેક્ટરીના શોપ ફ્લોર પર લગભગ 25 વર્ષ વિતાવ્યા પછી, ઉદ્યોગ સાહસિક તરીકે ઝંપલાવ્યાનો અનૂભવ કહે છે છે કે સાહસિકે પડકારો માટે તૈયાર થવુ પડે છે:

“તમારે નાણાકીય, ભાવનાત્મક અને માનસિક નુકસાન સહન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવવી પડે છે.”

સોશિયલ મીડિયામાં સ્ટાર્ટઅપની સફળતાની અનેક વાર્તાઓ જોવા મળે છે, પરંતુ તેની પાછળ એવા સેંકડો સ્થાપકો છે, જેમણે ઝેર તો પીધા છે છે જાણી જાણી, રીજેક્શન ફેસ કર્યાં છે, ડિલેડ પેમેન્ટ સહન કર્યાં છે, રાતોની ઉંઘ બગાડી પરિસ્સાથિતિનો સામનો કરી, જંગમાં ટકી રહ્યાં છે.

શોપ ફ્લોરથી સાઇડ હસલ સુધીની સફર

સામાન્ય પરિવારમાં જન્મેલા અને મેકેનિકલ એન્જિનિયર તરીકે તાલીમ મેળવનારા જોબનપુત્રાએ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રમાં ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટથી પોતાની કારકિર્દીની શરૂઆત કરી.

કારકિર્દીની શરૂઆતમાં જ તેમણે એક કડવી હકીકત જાણી:

માત્ર પ્રતિભા વિકાસની ગેરંટી આપતી નથી.

જ્યારે અપેક્ષિત પગારવધારો મળ્યો નહીં, ત્યારે તેમણે ફરિયાદ કરવાને બદલે પરિસ્થિતિને સ્વીકારી.

તેમણે ઓફિસના સમય પછી ટેકનિકલ કન્સલ્ટન્સીના કામો લેવાનું શરૂ કર્યું અને ધીમે ધીમે આવકનો બીજો સ્ત્રોત ઉભો કર્યો.

કૌશલ્ય એ સ્થાપકનું પ્રથમ રોકાણ છે, તે સમજ્યા પછી તેમણે મુંબઈની નેશનલ સેન્ટર ફોર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટમાં પ્રવેશ લીધો અને ક્વોલિટી એન્જિનિયરિંગમાં ડિપ્લોમા હાંસલ કર્યું.

પાઠ : તમારા ભવિષ્યમાં કોઈ સંસ્થા રોકાણ કરે તેની રાહ જોવા કરતાં તમે જ તમારા વિકાસ માટે રોકાણ કરો.

TÜV SÜD: જીવન બદલનાર વળાંક

તેમના કન્સલ્ટિંગ કાર્યએ જર્મનીની અગ્રણી ટેસ્ટિંગ અને સર્ટિફિકેશન કંપની TÜV SÜDનું ધ્યાન ખેંચ્યું.

શરૂઆતમાં જોબનપુત્રાએ આ ઓફર નકારી કાઢી હતી. પરંતુ એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ છ મહિના સુધી સતત સંપર્કમાં રહ્યા બાદ તેમણે આ તક સ્વીકારી—અને આ નિર્ણયે તેમની કારકિર્દીની દિશા જ બદલી નાખી.

કંપનીમાં જોડાયા બાદ થોડા સમયમાં જ બે વરિષ્ઠ સહકર્મીઓએ રાજીનામું આપી દીધું, જેના કારણે બિઝનેસ વૃદ્ધિની જવાબદારી તેમના ખભા પર આવી.

હરિફો સાથે સીધી સ્પર્ધા કરવાને બદલે તેમણે એક વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લીધો. તેમણે પ્રાદેશિક મુખ્ય મથકને વડોદરાથી રાજકોટ ખસેડ્યું અને અમદાવાદ, વડોદરા તથા મધ્યપ્રદેશ સુધી કામગીરીનો વિસ્તાર કર્યો.

ત્યારબાદ એક સોફ્ટવેર સ્ટાર્ટઅપ સાથેના અનુભવથી તેમને મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રક્રિયા અને સોફ્ટવેર સિસ્ટમ્સ વચ્ચેનો સંબંધ સમજવામાં મદદ મળી.

પાઠ : કારકિર્દી આરામદાયક નિર્ણયોથી નહીં, પરંતુ વિચારપૂર્વક લીધેલા નિર્ણયોથી બને છે.

ઉદ્યોગકાર બનવા નિકળી પડ્યા

વર્ષ 2023માં, દાયકાઓની તૈયારી બાદ, જોબનપુત્રાએ ડિઝાઇન એન્જિનિયર જયદીપ વિરમગામા સાથે મળીને IIndepro Dynamics Pvt. Ltd ની સ્થાપના કરી.

કંપની ડ્રોન માટેના મોટરનું ઉત્પાદન કરે છે અને અત્યાર સુધીમાં 18 અલગ-અલગ મોડલ્સ વિકસાવી ચૂકી છે.

પરંતુ સ્થાપક બનતા જ તેમને એક કઠોર હકીકતનો સામનો કરવો પડ્યો.

25 વર્ષ સુધી તેમણે પૈસાની આવક જ જોઇ હતી—પગાર અને કન્સલ્ટન્સી ફી સ્વરૂપે.

ઉદ્યોગકાર બન્યા પછી પૈસા ખર્ચાતા જોવા પડતા—પગાર, મશીનરી, ભાડું, કાચો માલ અને વર્કિંગ કેપિટલ માટે.

પાઠ : ઉદ્યોગસાહસિકતા ઝડપથી પૈસા કમાવાનો માર્ગ નથી. પરંતુ પૈસા તે ઉદ્યોગકાર જ કમાય છે, જે પડકારો વચ્ચે ટકી રહેવાની હિમ્મત બતાવે છે..

દરેક સ્થાપકે શીખવા જેવા પાંચ પાઠ

1. બજાર માટે બનાવો, તમારા અહંકાર કે આત્મસંતોષ માટે નહીં

કંપનીનો પ્રથમ ઓર્ડર—માત્ર ચાર મોટરનો—સોશિયલ મીડિયા દ્વારા મુંબઈથી મળ્યો હતો.

તેમણે પ્રોડક્ટ પોતાની પસંદગી પ્રમાણે નહીં, પરંતુ ગ્રાહકની જરૂરિયાત પ્રમાણે તૈયાર કરી.

સ્થાપકનો નિયમ: બજારને તમારા સ્વપ્નો કે passion થી અંજાતુ નથી. તે તેની જરૂરીયાતની પેદાશ માટે જ તે નાણાં ખર્ચે છે.

2. સંબંધો પર સંપૂર્ણ નિર્ભર ન રહો

ઘણા પ્રથમ વખતના ઉદ્યોગસાહસિકોની જેમ, જોબનપુત્રાએ પણ મિત્રો અને વ્યાવસાયિક સંપર્કો પાસેથી મદદની અપેક્ષા રાખી.

પરંતુ ઘણા ઓળખીતા સહકાર કે મદદ માટે આગળ ન આવ્યાં.

સ્થાપકનો નિયમ: તમારા બિઝનેસ પ્લાનમાં અપેક્ષિત મદદને ક્યારેય સામેલ ન કરો. મદદ મળે તો તેને બોનસ માનો, અધિકાર નહીં.

3. વધુ વચનો આપવાથી નવી કંપનીને નુકસાન થાય છે

આક્રમક માર્કેટિંગને કારણે કંપનીને તેની ક્ષમતા કરતાં વધુ ઓર્ડર મળ્યા.

પરિણામે, ડિલિવરીમાં વિલંબ થયો.

જોબનપુત્રાએ ઝડપથી સમજ્યું કે પ્રથમ ઓર્ડર જીતવાનો અર્થ કંઈ નથી, જો તમે બીજો ઓર્ડર ગુમાવી દો.

સ્થાપકનો નિયમ: ગ્રાહકો તમારી કંપનીના કદને માફ કરી શકે છે, પરંતુ તૂટેલા વચનોને ભાગ્યે જ માફ કરે છે.

4. શરૂઆતથી જ નુકસાન માટે બજેટ બનાવો

MSME ક્ષેત્રની સૌથી કઠોર વાસ્તવિકતાઓમાંની એક એ છે કે નવા સપ્લાયરોને ઘણીવાર પેમેન્ટ વિના સેમ્પલ આપવા અથવા એડવાન્સ પર્ચેઝ ઓર્ડર વિના કામ કરવા કહેવામાં આવે છે.

ઘણા પેમેન્ટ મોડા મળ્યા. કેટલાક સેમ્પલના પૈસા તો ક્યારેય મળ્યા જ નહીં.

આજે જોબનપુત્રા આ ખર્ચને ગ્રાહક મેળવવાના ખર્ચનો એક ભાગ માને છે.

સ્થાપકનો નિયમ: “વિશ્વાસ નિર્માણ બજેટ” માટે અલગ જોગવાઈ રાખો. દરેક શરૂઆતનો ખર્ચ તરત જ વળતર આપતો નથી.

5. ગુણવત્તા અને સમયપાલન જ તમારી સાચી ઓળખ છે

સમય જતાં કેટલાક ગ્રાહકો કંપનીથી દૂર થયા.

પરંતુ જે ગ્રાહકો સાથે રહ્યા, તેઓ બે કારણોસર રહ્યા:

• સતત ગુણવત્તા
• સમયસર ડિલિવરી

આ બંને બાબતો આજે પણ કંપની માટે અચલ સિદ્ધાંતો છે.

સ્થાપકનો નિયમ: MSME વિશ્વમાં પ્રતિષ્ઠા માર્કેટિંગ કરતાં વધુ ઝડપથી ફેલાય છે.

નિષ્કર્ષ

ભારતમાં ઉદ્યોગસાહસિકતા બુદ્ધિની કસોટી નથી.

તે ધીરજ અને સહનશક્તિની કસોટી છે.

જે સ્થાપકો rejection, મોડા પેમેન્ટ અને શરૂઆતના નુકસાનને લાંબા સમય સુધી સહન કરી શકે છે, તેઓ અંતે દરેક સફળતા ની સીડી ચડવા માંડે છે:

વિશ્વાસ.

અને વિશ્વાસ, મૂડીની જેમ નહીં, પરંતુ સમય સાથે વધતો જાય છે.

નવા સાહસિકો માટે બોધ

બોધ	તેનો અર્થ
નુકસાન સહન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવો	શરૂઆતના પડકારો અનિવાર્ય છે. તેની તૈયારી રાખો.
તમારી જાતમાં રોકાણ કરો	કૌશલ્ય પગાર કરતાં ઝડપથી મૂલ્ય વધારતું હોય છે.
ગ્રાહક માટે બનાવો	બજાર લાગણી નહીં, પરંતુ ઉપયોગિતા માટે પુરસ્કાર આપે છે.
ઓછું વચન આપો, વધુ આપો	વિશ્વસનીયતા ફરીથી મળતા ઓર્ડરની ચાવી છે.
વિશ્વાસ માટે બજેટ બનાવો	શરૂઆતનું નુકસાન ઘણીવાર ગ્રાહક મેળવવાનો ખર્ચ હોય છે.
તમારી પ્રતિષ્ઠાનું રક્ષણ કરો	ગુણવત્તા અને સમયપાલન તમારી સૌથી મોટી સંપત્તિ છે.

પરાગ જોબનપુત્રાની સફર દરેક નવા સ્થાપકને એક સરળ પ્રશ્ન પૂછે છે:

પ્રશ્ન એ નથી કે તમે બિઝનેસ શરૂ કરી શકો છો કે નહીં. પ્રશ્ન એ છે કે તમે બિઝનેસ શરૂ કર્યા પછી જે કંઈ આવશે, તેને સહન કરી શકશો કે નહીં.

શું તમારા પાસે પણ આવા અનૂભવ કે સફર ની વાત છે, દુનિયા સમક્ષ મૂકવાની ઇચ્છા છે?, તો Email કરો– connect@msmebriefing.com ને. અમે વાચા આપશું તમારી સફર ને.