હરેશ ઝાલા:

સુનિલ દવે ની પ્રિસિઝન, સિસ્ટમ અને ટીમની શીખ

વૈશ્વિક ગ્રાહક મેળવવો સફળતા નથી. વર્ષો સુધી એ જ ગુણવત્તા અને વિશ્વસનીયતા સાથે તેની અપેક્ષા પૂરી કરવી એ સાચી સફળતા છે.

BCI Instrumentsની સફર ભારતીય એન્જિનિયરિંગ કંપનીઓ માટે આ જ મહત્વનો પાઠ આપે છે.

જ્યારે કોઈ એન્જિનિયરિંગ કંપની એરોસ્પેસ અને ડિફેન્સ જેવા ક્ષેત્રો માટે કામ કરે છે, ત્યારે ચોકસાઈ માત્ર ગુણવત્તાનું માપદંડ રહેતું નથી; તે વ્યવસાયમાં પ્રવેશવાની શરત બની જાય છે.

BCI Instruments શરૂઆતથી જ પ્રિસિઝન મશીનિંગ, સરફેસ ટ્રીટમેન્ટ તથા એરોસ્પેસ અને ડિફેન્સ સ્પેર્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રો પસંદ કર્યા. શરૂઆતના સમયમાં આ ક્ષેત્રનું ભારતીય બજાર મર્યાદિત હતું. પરંતુ લિબરલાઇઝેશન પછી બજારો ખુલવા લાગ્યાં અને ગુણવત્તા તથા ટેક્નોલોજીમાં રોકાણ કરનારી કંપનીઓ માટે નવી તકો ઊભી થઈ.

BCI માટે રસ્તો માત્ર વધુ ઉત્પાદન કરવાનો નહોતો. એવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ માટે ક્ષમતા ઊભી કરવાની હતી જ્યાં ટેક્નોલોજી, ચોકસાઈ અને વિશ્વસનીયતા સૌથી વધુ મહત્વ ધરાવે છે.

ગ્રાહક પહેલાં નહીં, સિસ્ટમ પહેલાં

BCI Instruments India Pvt Ltd (BCI)ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર સુનિલ દવે માટે વૈશ્વિક ગ્રાહકનો વિશ્વાસ જીતવાની શરૂઆત કોઈ મોટા ઓર્ડરથી થતી નથી. તેની શરૂઆત કંપનીની અંદરની સિસ્ટમથી થાય છે.

તેમના મતે કંપનીએ શરૂઆતથી જ યોગ્ય સિસ્ટમ બનાવવી અને તેનું સતત પાલન કરવું જરૂરી છે. ઉત્પાદનની ચોકસાઈ, ગુણવત્તા અને સમયસર ડિલિવરી—આ ત્રણેય બાબતો વ્યક્તિગત કુશળતા પર નહીં, પરંતુ એવી પ્રક્રિયા પર આધારિત હોવી જોઈએ જે વારંવાર એકસરખું પરિણામ આપી શકે.

કિંમત મહત્વની છે, પરંતુ અત્યંત ગુણવત્તા-કેન્દ્રિત બજારમાં માત્ર ઓછી કિંમતથી ગ્રાહક જીતી શકાતો નથી. પ્રોડક્ટનું મૂલ્ય, ગુણવત્તા અને વિશ્વસનીયતા લાંબા ગાળાનો સંબંધ બનાવે છે.

આ વાત ખાસ કરીને એવા ઉદ્યોગસાહસિકો માટે મહત્વની છે જેઓ પોતે દરેક સમસ્યા ઉકેલીને વ્યવસાય ચલાવે છે. નાની કંપનીમાં ફાઉન્ડરની વ્યક્તિગત ક્ષમતા કામ આવી શકે છે. પરંતુ કંપની મોટી થાય ત્યારે ગ્રાહકને ફાઉન્ડર નહીં, સિસ્ટમ પર વિશ્વાસ હોવો જોઈએ.

Boeingનો પ્રસંગ, મોટી શીખ

BCIની સફરમાં એક પ્રસંગ સુનિલ દવે આજે પણ યાદ કરે છે.

Boeingના Tier-1 સપ્લાયર્સની ટીમ સ્પેર માટે BCI સુધી પહોંચી હતી. કંપની માટે આ આશ્ચર્યજનક ક્ષણ હતી. પરંતુ દવે માટે આ માત્ર એક મોટી કંપની તરફથી મળેલી તક નહોતી; તે BCIએ ઊભી કરેલી ક્ષમતાની માન્યતા હતી.

પરંતુ અહીં એક વધુ મહત્વની વાત હતી.

ઓર્ડર મળવો અંતિમ સફળતા નથી. ઓર્ડર મળ્યા પછી ગ્રાહકની પ્રક્રિયા, ધોરણો અને અપેક્ષાઓ સતત પૂરી કરવી એ સાચી કસોટી છે.

વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં પ્રવેશ માટેની અડચણો ઊંચી હોય છે. પરંતુ એક વખત કંપની તે અવરોધ પાર કરે, ત્યારબાદ તકો પણ મોટી બને છે.

ફાઉન્ડર માટે અહીંથી એક સ્પષ્ટ પાઠ મળે છે: પહેલો આંતરરાષ્ટ્રીય ઓર્ડર ઉજવણીનો પ્રસંગ હોઈ શકે; પુનરાવર્તિત ઓર્ડર વિશ્વાસનો પુરાવો છે.

‘જુગાડ’થી આગળ વધવું પડશે

ભારતીય ઉદ્યોગસાહસિકોની ‘જુગાડ’ કરવાની ક્ષમતા ઘણી વખત તેમની શક્તિ તરીકે જોવામાં આવે છે. મર્યાદિત સંસાધનોમાં ઝડપી ઉકેલ શોધવો ચોક્કસપણે ઉપયોગી છે.

પરંતુ વૈશ્વિક સપ્લાયર બનવા માટે આ અભિગમ પૂરતો નથી.

દવેના મતે ફાઉન્ડર્સે ‘જુગાડ’ માનસિકતાથી આગળ વધીને સિસ્ટમ આધારિત કામગીરી તરફ જવું પડશે.

વૈશ્વિક ગ્રાહકને એક વખત સારી ગુણવત્તા આપવી પૂરતી નથી. તેને ખાતરી હોવી જોઈએ કે સ્પેસિફિકેશનનું પાલન થશે, ગુણવત્તા જળવાશે અને ડિલિવરી સમયસર થશે—દરેક વખતે.

વિશ્વાસ એક દિવસમાં ઊભો થતો નથી. તે સતત એકસરખું પરિણામ આપવાથી વર્ષો દરમિયાન બને છે.

એટલે ફાઉન્ડરે એવી કંપની ઊભી કરવી જોઈએ નહીં જે દરેક મુશ્કેલી વખતે કોઈ એક વ્યક્તિની બહાદુરી અથવા તાત્કાલિક ઉકેલ પર ચાલે. એવી સિસ્ટમ ઊભી કરવી જોઈએ જે સમસ્યાઓ ઊભી થવાની શક્યતા જ ઘટાડે.

ટેક્નોલોજી પૂરતી નથી

પ્રિસિઝન મેન્યુફેક્ચરિંગમાં અદ્યતન ટેક્નોલોજીમાં રોકાણ અનિવાર્ય છે. પરંતુ મશીન ખરીદવાથી કંપની આપમેળે સ્પર્ધાત્મક બની જતી નથી.

યોગ્ય ટેક્નોલોજી ચલાવવા માટે યોગ્ય લોકો જોઈએ અને તેમને તાલીમ આપવી પડે.

અહીં ફાઉન્ડરની પોતાની ભૂમિકા પણ બદલાય છે. દવે ફાઉન્ડર્સને સતત શીખવાની સલાહ આપે છે. અન્ય કંપનીઓના પ્લાન્ટની મુલાકાત લેવી, શોપ ફ્લોર કેવી રીતે ચાલે છે તે જોવું, તેમની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ સમજવી અને તેઓ પોતાની ટીમને કેવી રીતે તાલીમ આપે છે તે શીખવું જરૂરી છે.

ફાઉન્ડરનું શીખવાનું સંગઠનના દરેક સ્તર સુધી પહોંચવું જોઈએ.

માત્ર ફાઉન્ડર નવી ટેક્નોલોજી સમજે અને ટીમ જૂની પદ્ધતિથી કામ કરે તો ટેક્નોલોજીમાં કરેલું રોકાણ તેની સંપૂર્ણ ક્ષમતા આપી શકતું નથી.

મશીન અત્યાધુનિક હોઈ શકે છે. પરંતુ તેની ક્ષમતાનો સાચો ઉપયોગ કરતું સંગઠન પણ એટલું જ સક્ષમ હોવું જોઈએ.

મશીન ખરીદતા પહેલાં બજાર જુઓ

ગુજરાતના એન્જિનિયરિંગ ઉદ્યોગસાહસિકો માટે દવેની સલાહ ફેક્ટરીની બહારથી શરૂ થાય છે.

સૌ પ્રથમ જુઓ—બજાર શું માગે છે? ગ્રાહકને શું જોઈએ છે? કયા ધોરણો જરૂરી છે? અને તે બજારમાં પ્રવેશવા માટે કઈ ક્ષમતા ઊભી કરવી પડશે?

ત્યારબાદ ટેક્નોલોજીમાં રોકાણ કરો.

આ અભિગમ ‘પહેલા મશીન ખરીદો અને પછી કામ શોધો’થી અલગ છે.

આજના ભારતીય ફાઉન્ડર્સ પાસે BCIની શરૂઆતના સમય કરતાં વધુ વિકસિત ઇકોસિસ્ટમ ઉપલબ્ધ છે. દવેના મતે આ એક મોટો ફાયદો છે. પરંતુ તેનો લાભ લેવા માટે ઉદ્યોગસાહસિકે ઇકોસિસ્ટમને સમજવું, તેમાં જોડાવું અને તેની ઉપલબ્ધ ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે.

BCIની સફરમાંથી ફાઉન્ડર્સ માટે પાઠ

BCIની વાર્તા માત્ર પ્રિસિઝન મેન્યુફેક્ચરિંગની વાર્તા નથી.

તે બતાવે છે કે વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા કોઈ એક મોટા ઓર્ડર, મોંઘા મશીન અથવા સર્ટિફિકેશનથી ઊભી થતી નથી.

તે સાચું બજાર પસંદ કરવાથી, ગ્રાહકને સમજવાથી, સિસ્ટમ ઊભી કરવાથી, યોગ્ય ટેક્નોલોજી અપનાવવાથી, લોકોને તાલીમ આપવાથી અને દરેક વખતે એકસરખું પરિણામ આપવાથી બને છે.

છેવટે સ્પર્ધાત્મક લાભ માત્ર પ્રિસિઝન નથી.

તે છે—વારંવાર એ જ સ્તરની પ્રિસિઝન આપી શકવાની ક્ષમતા.

અને કદાચ BCI Instrumentsની સફરમાંથી ફાઉન્ડર્સ માટે સૌથી મોટી શીખ આ છે:

વૈશ્વિક ગ્રાહકને પ્રભાવિત કરવો કદાચ સરળ હોય; પરંતુ તેનો વિશ્વાસ વર્ષો સુધી જાળવી રાખવો એ જ સાચો વ્યવસાય છે.