MSME Briefing Bureau

બે MSME Foundersના અનુભવો Hiring પ્રક્રિયા પર પ્રશ્નાર્થ ઉભા કર્યાં

એક નવા Mechanical Engineerએ Manufacturing Unitમાં જોડાયા પછી માત્ર થોડા કલાક Shop Floor પર વિતાવ્યા. તેનો પહેલો પ્રશ્ન હતો – “અહીં Air Conditioning કેમ નથી?” એક અઠવાડિયું પણ પૂરું થયું નહીં અને તેણે નોકરી છોડી દીધી.

બીજી તરફ, એક MSME Founderએ લગભગ બે ડઝન Graduatesના Interview લીધા. ઉમેદવારોએ કામના કલાકો, રજા, Bonus અને Cabin વિશે અનેક પ્રશ્નો પૂછ્યા, પરંતુ કંપની શું બનાવે છે? તેની વૃદ્ધિની દિશા શું છે? એવો એક પણ પ્રશ્ન પૂછ્યો નહીં.

આ બંને ઘટના માત્ર Hiringની નથી. તે એક મોટા પ્રશ્ન તરફ ઈશારો કરે છે – શું ભારતના MSME ક્ષેત્રમાં સમસ્યા માત્ર Skills Gapની છે કે પછી Mindset Gapની પણ?

Air Conditioningના પ્રશ્ને અઠવાડિયામાં કરી કારકિર્દી ખતમ

Manufacturing ક્ષેત્રમાં જોડાતા દરેક નવા Engineer માટે Shop Floor સૌથી મોટી Classroom હોય છે. ત્યાં પુસ્તકી જ્ઞાનને વાસ્તવિક ઉત્પાદન પ્રક્રિયા સાથે જોડવાની તક મળે છે.

એક MSME Founderએ નવા Mechanical Engineerને Plasma Welding વિભાગમાં મોકલ્યો. હેતુ સ્પષ્ટ હતો – પહેલા પ્રક્રિયા સમજો, પછી જવાબદારી સંભાળો.

થોડા કલાકોમાં જ તેણે પૂછ્યું:

“અહીં Air Conditioning કેમ નથી?”

જવાબ સરળ હતો.

Heavy Manufacturingમાં ગરમી, મશીનોનો અવાજ, ચીંગારીઓ અને Protective Equipment રોજિંદા કામનો ભાગ છે. આવા સ્થળો ઉત્પાદન અને સલામતી માટે બનાવવામાં આવે છે, આરામ માટે નહીં.

એક અઠવાડિયામાં જ તેણે કોઈ પૂર્વ સૂચના વિના નોકરી છોડી દીધી.

Founderને રાજીનામા કરતાં વધુ નવાઈ એ વાતની લાગી કે Shop Floorની વાસ્તવિકતા સ્વીકારવા માટે પણ ઉમેદવાર તૈયાર નહોતો.

24 Interview… પરંતુ એક પ્રશ્ન પણ નહીં

બીજા એક MSME Founder Administrative Staffની ભરતી કરી રહ્યા હતા.

લગભગ 24 ઉમેદવારો સાથે વાતચીત દરમિયાન મોટા ભાગના પ્રશ્નો એકસરખા હતા.

• Joining પહેલાં લખિત Job Description
• નક્કી કરેલા Working Hours
• Festival Holidays અને Leave Policy
• Bonus Structure
• અલગ Cabin મળશે કે Shared Workspace?

આ બધા પ્રશ્નો યોગ્ય હતા.

પરંતુ કોઈએ પૂછ્યું નહીં—

• કંપની શું બનાવે છે?
• કંપની કેટલાં વર્ષથી કાર્યરત છે?
• ભવિષ્યની Growth Strategy શું છે?
• અહીં શીખવાની તક કેટલી છે?

આખરે Founderએ એકપણ ઉમેદવારની પસંદગી કરી નહીં.

તેમના મતે ઉમેદવારો પોતાની સુવિધાઓ વિશે ખૂબ જાગૃત હતા, પરંતુ જ્યાં કામ કરવાનું હતું તે બિઝનેસ વિશે તેમની જિજ્ઞાસા લગભગ શૂન્ય હતી.

શું આ માત્ર Skills Gap છે?

ભારતમાં રોજગાર અંગેની ચર્ચામાં સામાન્ય રીતે બે મુદ્દા સામે આવે છે.

એક તરફ Graduatesને યોગ્ય નોકરી મળતી નથી.

બીજી તરફ MSME Foundersને યોગ્ય કર્મચારીઓ મળતા નથી.

પરંતુ આ બંને અનુભવો કદાચ ત્રીજા મુદ્દા તરફ ઈશારો કરે છે.

કેટલાક ઉમેદવારો માટે પ્રથમ પ્રાથમિકતા હવે શીખવાની તક કે Career Growth નહીં, પરંતુ Comfort અને Convenience બની ગઈ છે.

અલબત્ત, આ બંને ઘટના પરથી આખી પેઢી વિશે કોઈ સામાન્ય નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય નહીં બને.

આજે પણ ગુજરાત અને દેશભરના હજારો યુવાનો Shop Floor પરથી જ પોતાની સફળ કારકિર્દી શરૂ કરે છે.

તેમ છતાં, આ બંને અનુભવો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન જરૂર ઉભો કરે છે, જેના પર HR Professionals, Industry Associations અને MSME Foundersએ વધુ વ્યાપક ચર્ચા કરવાની જરૂર છે.

MSME માટેનો અદૃશ્ય ખર્ચ

જ્યારે કોઈ કર્મચારી શરૂઆતના દિવસોમાં જ નોકરી છોડી દે છે, ત્યારે નુકસાન માત્ર એક ખાલી જગ્યા પૂરતું નથી રહેતું.

તેની સાથે જોડાયેલા ખર્ચમાં સામેલ છે—

• Recruitmentનો ખર્ચ
• Interview માટે Managementનો સમય
• Induction અને Onboarding
• Trainingમાં કરાયેલ રોકાણ
• Productionમાં વિલંબ
• ફરીથી Hiring શરૂ કરવાની ફરજ

નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે આ ખર્ચ ધીમે ધીમે Growth Tax બની જાય છે.

ઘણા Founders હવે Technical Skills કરતાં પહેલાં ઉમેદવારની Attitude, Curiosity, Resilience અને Industrial Mindset પર વધુ ભાર મૂકવા લાગ્યા છે.

Insight

મૂળ પ્રશ્ન Employer અને Employee વચ્ચેનો નથી.

પ્રશ્ન છે Expectation અને Reality વચ્ચેના અંતરનો.

Manufacturing એવી દુનિયા છે જ્યાં શીખવાની શરૂઆત Air-conditioned Officeમાં નહીં, પરંતુ Shop Floor પર થાય છે.

જે લોકો આ વાસ્તવિકતા સ્વીકારે છે તેઓ લાંબા ગાળે વધુ સારા Engineer, Manager અને Leader બને છે.

સાથે સાથે MSME ક્ષેત્રે પણ પોતાનો અભિગમ બદલવાની જરૂર છે.

Hiring દરમિયાન માત્ર Degree નહીં, પરંતુ Job Reality પણ સ્પષ્ટ રીતે સમજાવવી પડશે, જેથી ઉમેદવાર યોગ્ય અપેક્ષાઓ સાથે જોડાય.

તમારો અનુભવ શું કહે છે?

શું તમે MSME Founder, HR Professional અથવા Business Owner તરીકે આવી કોઈ Hiring Experienceનો સામનો કર્યો છે?

જો તમારી પાસે Comfort કરતાં Competence, અથવા Expectation કરતાં Reality સંબંધિત કોઈ વાસ્તવિક અને ચકાસી શકાય તેવી ઘટના હોય, તો તે MSME Briefing સાથે શેર કરો.

પસંદ કરાયેલા અનુભવોના આધારે અમે આગામી વિશ્લેષણાત્મક લેખ તૈયાર કરીશું, જેથી અનુમાન નહીં, પરંતુ વાસ્તવિક અનુભવોના આધારે MSME Hiring અંગે અર્થપૂર્ણ ચર્ચા આગળ વધી શકે.